Prostat ameliyatı oldum, neden idrar kaçırıyorum?
Prostat mesanenin hemen altında bulunur ve üretra dediğimiz idrar kanalını (üretra) çevreler. Cerrahi ile prostatı ve idrar akışını kontrol eden kapakçıkların da çıkarılması bazı işeme bozukluklarına neden olabilir. Çünkü prostat idrarın mesaneden çıkışını ve idrar kanalındaki hareketini kontrol eden bir yapıdır. İşeme bozukluklarına yol açmasının sebebi mesane, üretra çevresindeki sinirlere ve kaslara zarar verebilir. Bu da idrar kaçırma ile sonuçlanabilir. Amerikan Üroloji Derneği tarafından prostatın çıkarılmasını gerektiren bir ameliyat sonrasında tüm erkeklerin idrar kaçırma yaşayacaklarını bilmesi gerektiği önerilmektedir.
Ameliyat sonrası yaşanan idrar kaçırma türleri farklı şekillerde olabilmektedir.
- Stres üriner inkontinans; mesane üzerindeki baskıyı artıran herhangi bir aktivite sırasında yaşanan idrar kaçırmanın adıdır. Öksürme, hapşırma, egzersiz yapma ve ağır bir şeyler kaldırma sırasında yaşanabilir.
- Urge üriner inkontinans; aciliyet hissi ile birden ani ve güçlü bir şekilde idrara çıkma isteği olarak tanımlanmaktadır.
- Mikst tip üriner inkontinans; her iki tipin birlikte görülmesi olarak tanımlanmaktadır.
Cerrahi sonrası idrar kaçırma çeşitleri çok farklı olduğundan ayrıntılı hikaye ile tanı koyulmalıdır.
Prostat ameliyatından sonra idrar kaçırma ne kadar sürer?
Prostatın alınmasından sonra idrar kaçırma sık karşılan bir durum olmasına rağmen danışanların çoğu büyük bir şaşkınlık yaşarlar. İdrar kaçırmanın ne kadar süreceğini bilmek isterler. İyi haber şu ki çoğu erkek zamanla vücudunun da iyileşmesi ve kaslarının tekrar güçlenmesi ile mesane kontrolü kazanırlar. Her erkek farklı olduğu için bunun ne kadar süreceği tam olarak tahmin edilemez. Ameliyat öncesi hastalığın derecesi, kilo, yaş ve mesane kontrolü iyileşme hızını etkileyen faktörlerdir. Semptomlar bazen birkaç ay sürerken bazen de bir yıla yakın ve daha uzun sürebilir.
Prostat ameliyatından sonra idrar kaçırmayı nasıl iyileştirebilirim?
Pelvik taban kas rehabilitasyonu ameliyat sonrası dönemde idrar kaçırmanın düzelme sürecini hızlandırabilir. Ameliyat sonrası etkilenmiş olan pelvik taban kasları aynı zamanda mesane ve bağırsak kontrolünü sağlamaya yardımcıdır. Bir kesiye uğradıklarında veya herhangi bir işleme maruz kaldıklarında işlevlerini yitirebilirler. Kasların fonksiyonunu iyileştirmek mesane kontrolünün de sağlanması demektir.
Pelvik taban kas rehabilitasyonunda doğru kasılma ve gevşemenin öğretilmesinde teknolojik temelli cihazların kullanımı da mevcuttur. Biofeedback kullanımı danışana görsel ve işitsel uyaranlar sunarak kas kontrolünün gelişmesine yardımcı olmaktadır. Tüm bunların dışında hastayı bir bütün olarak düşünerek sadece pelvik taban kasları değil onlara yardımcı kasların da doğru çalışması önemlidir. Solunum kaslarını ve core stabilizasyon kaslarını içeren egzersizler son derece önemlidir.
Davranış değişikliklerine gidilerek sağlıklı mesane ve bağırsak düzeninin sağlanması amaçlanmaktadır. Günlük sıvı tüketimi, idrara çıkış saatleri, yeme içme düzeninden tuvalette oturuş şekline kadar bazı değişiklikler yapılması önerilir.
Pelvik taban kas rehabilitasyonu ile prostat ameliyatı sonrası iyileşmenin en erken dönemde olması hedeflenmektedir.
Bir yıl sonra idrar kaçırma geçmezse hangi tedavi yöntemine başvurmalıyım?
Hafif ile orta derece idrar kaçırması olan bireylerde yapılan tedaviler işe yararken çok küçük bir ihtimal olarak bazı kişilerde tam iyileşme sağlanamayabilir. Bu durumda tekrar cerrahi uygulanması tercih edilebilir. Tercih edilen ameliyatlar askı uygulaması veya yapay üriner sfinkter olabilir.
Üretral askı uygulamasında; üretranın etrafına sentetik bir ağ bant yerleştirilir ve üretranın konumu yeniden ayarlanır. Bu cerrahi uygulama perine bölgesindeki küçük bir kesi yardımıyla yapılabilmektedir. Erkeklerde hafif ve orta derecede idrar kaçırma problemlerinde bu durumu azaltmaya yardımcı bir protokoldür.
Yapay üriner sfinkter ameliyatı; idrar yolunun etrafına şişirilebilir bir manşon yerleştirilir ve bu manşon idrar kaçırmayı önlemek için üretrayı kapatır. Testislere yerleştirilen bir pompa ile manşonun kapanıp açılması kontrol edilir. Karın içine yerleştirilen basınç düzenleyici balon sayesinde ise sistem içindeki basınç ayarı sağlanır.
Bu ameliyat sonrasında işeme ihtiyacı hissettiğinizde pompaya basarak manşon açılır ve idrar geçişine izin verirsiniz. İşeme sonunda ise manşon kendiliğinden kapanarak eski haline geri döner.
Fzt. Şule Tezcan